Afyonkarahisar’ın Gönül Yarası: ‘Al Fadimem’ Türküsünün Bilinmeyen Hikayesi Gün Yüzüne Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yaşanmış, nesilden nesile aktarılan hüzünlü bir sevda öyküsünün türküye dönüşmüş hali olan ‘Al Fadimem‘ türküsünün gerçek kökenleri, titiz bir çalışmayla aydınlatıldı. Yıllardır dillerden düşmeyen bu sevda türküsünün ardındaki acı dolu gerçekler, araştırma projesiyle güncellenerek halkla buluşturuldu.
TÜBİTAK Projesiyle Türkülerin Kayıp Belleği Canlandı
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir, tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında dikkat çekici bir projeye imza attı. “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” adını taşıyan bu çalışma, ‘Al Fadimem‘ türküsünün ilk ve gerçek sözlerini, birinci elden kaynaklar aracılığıyla derleyerek türkünün unutulmaya yüz tutmuş derinliklerini ortaya çıkardı.
Bu değerli araştırma, halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymalarını gözler önüne sermeyi amaçlıyor. Proje kapsamında, türkünün kahramanları Efe Kadir ve Fadime Bostan ile aynı dönemde yaşamış yakınları ve köylüleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler, çalışmanın temelini oluşturdu. Bu görüşmeler sayesinde, türküye ilham veren gerçek olaylar ve duygular gün ışığına çıkarıldı.
Yetim Bir Aşkın Türküye Dönüşen Acıklı Öyküsü
Yapılan saha çalışmaları ve görüşmeler, türkünün kahramanları Efe Kadir ile Fadime arasındaki imkansız aşkın detaylarını gözler önüne serdi. Yetim ve yoksul olması nedeniyle Efe Kadir’in, sevdiği Fadime ile evlenmek için gerekli maddi imkana sahip olmadığı anlaşıldı. Bu durum üzerine Efe Kadir, Fadime’yi kaçırma kararı aldı. Fadime’nin de gönüllü olarak bu kaçışa onay vermesiyle hikaye, acı bir ayrılığa doğru ilerledi.
Kaçış sonrasında, o dönemin yasalarına göre yaşı küçük olmasına rağmen resmi kayıtlarda yaşının büyük gösterilmesi nedeniyle Fadime’nin ailesi şikayette bulundu. Bu şikayet üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Fadime ise ailesi tarafından zorla başka biriyle evlendirildi. Bu zorlu ayrılık, Efe Kadir’in hapishane duvarları ardında yaktığı ağıtlarla ve türkülerle dile geldi. İşte ‘Al Fadimem’ de bu ayrılığın ve özlemin bir ifadesi olarak ortaya çıktı.
40 Yıllık Ses Kaydı, Türküye Yeni Bir Hayat Verdi
Araştırmanın en çarpıcı ve en önemli bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden alınmış 40 yıllık bir ses kaydının ortaya çıkarılması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu nadide kaset, Efe Kadir’in, türkünün bilinen dört kıtasını bizzat kendi sesiyle okuduğunu ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve diğer aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, türkünün ilk ve otantik sözlerine ulaşmada en güvenilirincil kaynak olarak değerlendirildi.
Bu değerli ses kaydı ve yapılan diğer saha çalışmaları sayesinde, günümüzde bilinen sözlerinden farklı olarak daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaların varlığı tespit edildi. Bu bulgular, ‘Al Fadimem‘ türküsünün kuşaktan kuşağa aktarılırken geçirdiği değişimleri ve kayıpları somut verilerle kanıtladı. Haberbaslik.com.tr olarak, bu kültürel mirasın gün yüzüne çıkmasında emeği geçen herkesi kutluyoruz.
